Συγκεντρώνοντας υλικό για το Λεωνίδα Γάιλα και το πρώτο γνωστό εργαστήρι κατασκευής οργάνων της νεότερης Ελλάδας, εύλογα μου δημιουργήθηκε η εξής απορία : Υπήρχαν άραγε κάποιες αντίστοιχες μαρτυρίες για την ύπαρξη παρόμοιων εργαστηρίων σε άλλες, ακόμη παλαιότερες εποχές ; Περιγράφεται κάτι παρόμοιο είτε από φιλολογικές πηγές είτε – όπως με την περίπτωση του Γάιλα- εικαστικά;

Είναι σημαντική η απάντηση παρόμοιων ερωτημάτων ώστε να μπορέσουμε να προσδιορίσουμε καλύτερα το πότε περίπου χρονικά γίνεται ο διαχωρισμός μουσικού – οργανοποιού από ένα και το αυτό πρόσωπο σε δύο διακριτές ειδικότητες : αυτού που χρησιμοποιεί και αυτού που κατασκευάζει ένα μουσικό όργανο.

Ο παλιός μου δάσκαλος και φίλος μουσικολόγος Μάρκος Δραγούμης με κατεύθυνε σε μιά μαρτυρία που αναφέρεται στο βιβλίο του Κυριάκου Σιμόπουλου « Ξένοι ταξιδιώτες στην Ελλάδα 1800 –1810 », του Ιταλού ζωγράφου Simone Pomard , ο οποίος περιηγήθηκε την Ελλάδα την περίοδο 1804 – 1806.

Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας λοιπόν, έχουμε την πρώτη αναφορά για εργαστήριο κατασκευής λύρας ! Γράφει ότι στη Δαύλεια ( 150 σπίτια ) είχε αναπτυχθεί βιοτεχνία μουσικών οργάνων. Κατασκεύαζαν λύρες με τρεις χορδές. Παρακολούθησε μάλιστα πως δούλευαν οι τεχνίτες και δίνει μια απλοϊκή περιγραφή : « Έπαιρναν το ξύλο, το έσκαβαν, του έδιναν σχήμα ωοειδές, στρογγυλό στο κάτω μέρος και με κοντή λαβή, μονοκόμματο, λίγο μικρότερο από βιολί. Πάνω στο κοίλωμα εφάρμοζαν και συγκολλούσαν μια σανιδούλα με τρύπες και ένα γεφυράκι χονδροειδές για τα κλειδιά και τις χορδές. Ο ήχος της λύρας ήταν οξύς , αλλά ένοιωθες ευχαρίστηση να τον ακούς κάτω από τον Παρνασσό ! ».

Νίκος Φρονιμόπουλος