Κιθάρα Γρηγόρη Απαρτιάν κατασκευής 1940

Πρόσφατα βρέθηκε στα χέρια μου μια κιθάρα του Γρηγόρη Απαρτιάν με χρονολογία κατασκευής το 1940. Πρόκειται για ένα κιθαρόνι, με σκάφος σε σχήμα “8″. Παρά το μικρό της όγκο η κιθάρα έχει πολύ δυνατό ήχο, με το ηχόχρωμά της να θυμίζει τις παληές ηχογραφήσεις των ρεμπέτικων τραγουδιών και των παλαιών μπλούζ. Ένα ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι η κιθάρα βρέθηκε στη Γερμανία και αυτό ίσως εξηγεί την αρκετά καλή κατάσταση στην οποία έχει συντηρηθεί. Επίσης ένα ενδιαφέρον κατασκευαστικό στοιχείο είναι ότι οι χορδές συγκρατούνται στον κάτω καβαλάρη με pins, κάτι όχι πολύ συνηθισμένο την συγκεκριμένη εποχή της κατασκευής του οργάνου.
Οι κύριες διαστάσεις της κιθάρας είναι οι εξής:
Μήκος ελεύθερης χορδής : 61,5cm
Μήκος σκάφους:46cm
Μέγιστο Πάχος σκάφους:  8,5 cm
Πλάτος(Upper bout): 25 cm
Πλάτος (μέση): 19 cm
Πλάτος (Lower Bout): 34cm

This slideshow requires JavaScript.

Περισσότερα στοιχεία για τους οργανοποιούς Γρηγόρη και Άρη Απαρτιάν μπορείτε να διαβάσετε σε παλαιότερο άρθρο εδώ.

Κιθάρες και μαντολίνα στη σύγχρονη Ελλάδα – Ήμουν και εγώ εκεί

Δυστυχώς οι εκθέσεις των Ελλήνων οργανοποιών είναι εξαιρετικά σπάνιες. Έτσι η έκθεση “Κιθάρες και μαντολίνα στη σύγχρονη Ελλάδα” αποτέλεσε ένα ξεχωριστό γεγονός. Το ενδιαφέρον έγινε μεγαλύτερο αφού η συγκεκριμένη έκθεση συγκέντρωσε την πλειοψηφία και την αφρόκρεμα των κατασκευαστών κιθάρας της χώρας μας (στα μαντολίνα το ενδιαφέρον ήταν μάλλον περιορισμένο αφού μόνο τρείς από τους εκθέτες Χ.Βουλαδάκης-Χ.Σπουρδαλάκης- Αφοί Κουκουρίγκου, εκτός από κιθάρες, είχαν να επιδείξουν και κάποιο μαντολίνο).  Σημαντικές ήταν και οι παράλληλες εκδηλώσεις, οι ομιλίες, οι συναυλίες και η μικρή έκθεση από όργανα της συλλογής του Μουσείου λαϊκών οργάνων “Φοίβος Ανωγειανάκης”. 

Προσωπικά πήγα στην έκθεση τρείς φορές και παρακολούθησα δύο ομιλίες και δύο συναυλίες. Μίλησα με όλους τους κατασκευαστές, είδα τις κιθάρες τους και ευχαριστήθηκα την παρέα τους. Σιγουρεύτηκα για μια ακόμα φορά ότι η κατασκευή κιθάρας στην Ελλάδα βρίσκεται σε πολύ υψηλά επίπεδα και χάρηκα που η έκθεση έγινε σε ένα τόσο όμορφο και ιστορικό κτίριο, ανακαινισμένο με υψηλές προδιαγραφές. Ευχήθηκα το παράδειγμα της συγκεκριμένης έκθεσης να το ακολουθήσουν και οι άλλοι Έλληνες οργανοποιοί ώστε κάποια στιγμή να δούμε μια Πανελλήνια έκθεση όλων των μουσικών οργάνων που κατασκευάζονται στη χώρα μας.

Λάμπρος Λιάβας

Ο Νικόλας Τσαφταρίδης παρουσιάζει το κουϊντέτο νυκτών “Δημήτριος Δούνης”

Ο Πέτρος Μουστάκας μιλάει για την οικογένεια οργανοποιών Ι.Γ. Σταθόπουλου.

Οι κιθάρες του Θεόφιλου Λαζάρου

Γιάννης Κουκουρίγκος

Χρήστος Βουλαδάκης

Νϊκος Φρονιμόπουλος

Ο Παύλος Γύπας με τον Νικόλα Τσαφταρίδη

Αντώνης Βαρβούνης. Η μαύρη κιθάρα είναι κατασκευασμένη εξ ολοκλήρου από ανθρακονήματα.

Βασίλης Λαζαρίδης

Δημήτρης Βασιλείου

Στάθης Τσόλης

Βασίλης Βασιλειάδης

Λευτέρης Καλαντώνης

Χρήστος Σπουρδαλάκης

Γιώργος Παντελιάς

Κώστας Κακανιάρης

Ένα αναπάντεχο happening. O Λευτέρης Καλαντώνης αποδείχτηκε εξ ίσου καλός και στη blues φυσαρμόνικα.

Υ.Γ.
Οι φωτογραφίες των οργανοποιών και των οργάνων τραβήχτηκαν την τελευταία μέρα της έκθεσης. Δυστυχώς δεν είχα προβλέψει ότι κάποιοι κατασκευαστές θα είχαν φύγει και δεν θα είχα την ευκαιρία να τους φωτογραφήσω.

Κιθάρες και Μαντολίνα στη Σύγχρονη Ελλάδα – Το πρόγραμμα

Η έκθεση θα πραγματοποιηθεί στο κτίριο «Κωστής Παλαμάς» (Ακαδημίας 48 & Σίνα, Αθήνα), από τις 4 έως τις 8 Μαΐου και θα πλαισιωθεί από διαλέξεις και συναυλίες. Θα παρουσιαστούν όργανα κατασκευασμένα από σύγχρονους οργανοποιούς, ιστορικά όργανα και φωτογραφικό υλικό καθώς και βιβλιογραφικές πηγές σχετικές με την οργανοποιία.

Συμμετέχοντες κατασκευαστές μουσικών οργάνων:

Βαρβούνης Αντώνης
Βασιλειάδης Βασίλης
Βασιλείου Δημήτρης
Βουλαδάκης Χρήστος
Γύπας Παύλος
Ευθυμίου Νίκος
Κακανιάρης Κώστας
Καλαντώνης Λευτέρης
Κουκουρίγκος Γιάννης και Τάσος
Λαζαρίδης Βασίλης
Λαζάρου Θεόφιλος
Παλαιοδημόπουλος Ιωάννης
Παντελιάς Γεώργιος
Σπουρδαλάκης Χρήστος
Τσόλης Στάθης
Φρονιμόπουλος Νίκος

Έκθεση ιστορικών οργάνων:

Το ΜΕΛΜΟΚΕ θα παρουσιάσει μουσικά όργανα σημαντικών οργανοποιών των αρχών του 20ου αιώνα: Δημητρίου Μούρτζινου, Ιωάννη Γομπάκη, Φώτη Αυγέρη κ.α.

Ωράριο έκθεσης:

Τετάρτη 4/5: 16:00 – 20:00
Πέμπτη 5/5: 10:00 – 14:30 & 16:00 – 21:00
Παρασκευή 6/5: 10:00 – 14:30 & 16:00 – 19:00
Σαββάτο 7/5: 10:00 – 14:30 & 16:00 – 21:00
Κυριακή 8/5: 10:00 – 14:30

Πρόγραμμα διαλέξεων (ώρα έναρξης 19:30)

Πέμπτη 5/5 Λάμπρος Λιάβας: Η κιθάρα και το μαντολίνο στην ελληνική μουσική παράδοση
Παρασκευή 6/5 Νικόλας Τσαφταρίδης: Μαθητεία και κατασκευή μουσικών οργάνων
Σαββάτο 7/5 Πέτρος Μουστάκας: Οι οργανοποιοί Ιωάννης και Δημήτριος Σταθόπουλος

Πρόγραμμα συναυλιών (ώρα έναρξης 20:15)

Πέμπτη 5/5 Κουιντέτο Νυκτών Εγχόρδων «Δημήτριος Δούνης»
Παρασκευή 6/5 Ορχήστρα Νυκτών Εγχόρδων «ΑΤΤΙΚΑ»
Σαββάτο 7/5 Μουσικό Σύνολο «Τροβαδούροι»

ΕΙΣΟΔΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗ

Κατασκευή Αθήναι 1900 – Μπουζούκι Γεωργίου Χ. Ευαγγελίδου

ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΓΕΩΡ. Χ. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΟΥ ΑΘΗΝΑΙ 1900

Προχθές το απόγευμα, έλαβα ένα email από ένα αναγνώση του Blog  που με ενημέρωνε ότι είχε στην κατοχή του ένα μπουζούκι του 1900 κατασκευής Γ.Χ. Ευαγγελίδη και με ερωτούσε αν θα με ενδιέφερε να το δώ. Περιττό να σας πω ποιά ήταν η απάντησή μου. Ο τυχερός ιδιοκτήτης του Δημήτρης Β. το έχει στην κατοχή του για περισσότερα από 30 χρόνια. Ο αρχικός ιδιοκτήτης ήταν κάποιος θείος του ο οποίος και του το είχε δωρίσει. Ο σημερινός ιδιοκτήτης δεν παίζει μπουζούκι και έτσι το ιστορικό αυτό όργανο έμεινε για πολλά-πολλά χρόνια σε κάποια αποθήκη. Μόλις πρόσφατα κατάλαβε την αξία του και άρχισε να ψάχνει στοιχεία για τον κατασκευαστή.  Έτσι χθές το απόγευμα είχα την τύχη και το προνόμιο να πιάσω στα χέρια μου ένα από ελάχιστα υπάρχοντα μπουζούκια εκείνης της πρώιμης εποχής του σύγχρονου μπουζουκιού.

Για την εξέταση της κατάστασης του μπουζουκιού και τις κατασκευαστικές λεπτομέρειες εμπιστεύτηκα τις γνώσεις και την εμπειρία του Νίκου Φρονιμόπουλου που παραβρέθηκε στη συνάντηση με τον ιδιοκτήτη και το ιστορικό αυτό όργανο. Τον ευχαριστώ.

Λίγα λόγια για το όργανο

Πρόκειται για ένα μικρό μπουζούκι (συγκρινόμενο με τα σύγχρονα), με εμφανείς επιρροές από το μαντολίνο. Η κατασκευή του οργάνου είναι πάρα πολύ καλή και προσεγμένη. Δείχνει μάστορα με μεράκι, ικανότητες και εμπειρία. Μήκος ελεύθερης χορδής 62 cm. Μήκος σκάφους 35,5 cm. Πλάτος 23 cm. Βάθος σκάφους 14,5 cm. Έχει ένα συμπαγές (χωρίς κόντρες) και αρκετά παχύ μπράτσο με πάρα πολύ λεπτή ταστιέρα. Η ένωση του μάνικου με το καράολο έχει γίνει με την τεχνική V joint που έχει εφαρμοστεί άψογα. Στο καράολο βρίσκουμε δύο τετράδες κλειδιών που μάλιστα έχουν τοποθετηθεί ανάποδα (πιθανώς ο αρχικός ιδιοκτήτης να ήταν αριστερόχειρας).  Οι καβαλάρηδες (πάνω και κάτω) έχουν αρκετές χαρακιές και έτσι δεν είναι σαφές αν το όργανο στην αρχική του μορφή ήταν τρίχορδο ή τετράχορδο κτλ). Επίσης το προστατευτικό για την πένα φαίνεται ότι έχει αλλαχτεί γιατί δεν ταιριάζει με την υπόλοιπη αισθητική του οργάνου, είναι πολύ παχύ και σκεπάζει ένα μέρος της όμορφης ροζέτας, κάτι που δεν μπορεί να είναι μια λογική επιλογή του κατασκευαστή. Πέρα από αυτό, το όργανο δεν φαίνεται να έχει υποστεί κάποια σοβαρή επισκευή στο παρελθόν.

Η ασυνήθιστη διαίρεση της ταστιέρας μετά το 2ο τάστο

Το πιό ασυνήθιστο πάντως χαρακτηριστικό του οργάνου ήταν το εξής. Ενώ γενικά η ταστιέρα είναι διαιρεμένη με βάση την συγκερασμένη κλίμακα, μετά το 2ο τάστο έχουν προστεθεί 3 τάστα (3ο, 4ο και 5ο) ακολουθούν διαφορετική διαίρεση. Από εκεί και πέρα συνεχίζεται η διαίρεση με συγκερασμένη κλίμακα. Είναι αξιοσημείωτο επίσης ότι η “ανωμαλία” αυτή δεν υπάρχει στην επόμενη οκτάβα της ταστιέρας (μετά το 12ο τάστο)!!!.

Το καπάκι του είναι από τα πιο ωραία καπάκια που έχουμε δει σε οποιοδήποτε όργανο, με πάρα πολύ πυκνές και ίσιες βένες και σπάσιμο ακριβώς πίσω από τον καβαλάρη, με μεγάλη κλίση (13 μοίρες).

Σκάφος κελεμπέκι με τσάκιση στο καπάκι

Το σκάφος έχει έντονο μαντολινίστικο σχήμα και είναι κατασκευασμένο από κελεμπέκι (σφενδάμι) με χοντρά φιλέτα από έβενο.  Το όργανο δεν βρίσκεται σε λειτουργική κατάσταση δεδομένου ότι έχει σημαντικά προβλήματα στο καπάκι, το οποίο παρουσιάζει ανοίγματα σε αρκετά σημεία.  Η τρύπα έχει ροζέτα που αποκλείει την οπτική εξέταση του εσωτερικού, αλλά από διάφορα στοιχεία (οπτικά και ηχητικά) συμπεραίνεται θα πρέπει να έχουν ξεκολήσει κάποια καμάρια. Το μπράτσο, παρόλο ότι δεν έχει σκεβρώσει, έχει πάρει κλίση προς τα εμπρός.

Ο Κατασκευαστής

Ο Γεώργιος Χ. Ευαγγελίδης, παρόλο ότι είναι από τους γνωστούς κατασκευαστές της εποχής του, τα διαθέσιμα στοιχεία γι αυτόν (όπως άλλωστε και για τους περισσότερους παλαιούς οργανοποιούς) είναι ελάχιστα. Από το βιβλίο Geschiedenis van de mandoline (Ιστορία του μαντολίνου) του Βέλγου μαντολινίστα και κιθαρίστα Robert Janssens μαθαίνουμε τα εξής (το απόσπασμα δημοσιεύτηκε στο Ρεμπέτικο Φόρουμ):

“ Γεώργιος Ευαγγελίδης : Γεννήθηκε το 1860. Έμαθε την τέχνη του οργανοποιού δίπλα σε διάφορους Ιταλούς, Γερμανούς και Γάλλους οργανοποιούς. Εγκαθίσταται στην Αθήνα το 1885. Κατασκεύασε καλά βιολιά, μαντολίνα και κιθάρες. Τα μαντολίνα του δείχνουν εμφανείς Ιταλικές επιρροές και οι κιθάρες του Γαλλικές. Απέσπασε πολλά βραβεία στην Ελλάδα. “

Ένα ακόμα γνωστό όργανο του ίδιου κατασκευαστή, είναι ένα  μπουζούκι του 1904 που επισκεύασε ο φίλος ερασιτέχνης οργανοποιός Γιάννης Τσουλόγιαννης. Περισσότερες λεπτομέρειες για εκείνο το μπουζούκι μπορείτε να βρείτε σε παλαιότερο άρθρο του παρόντος blog εδώ.

Message in a bottle – Photos of A.Stathopoulo lutes

Yesterday I received an email (may be from Australia) from an unknown friend who owns a Stathopoulo lute built in 1912. Unfortunately the instrument is lacking the bridge. Because of the missing bridge the message was asking for photographs of Stathopoulo lute bridges.

I was busy at the moment of receiving the message, so  I decided to answer it at a later time.  For a reason I cannot understand, that message disappeared from my computer. Most probably I deleted it by accident. The bottom line is that I can’t reply directly to the unknown friend.

So, I have to apologize for the lost message and publish some pictures of Stathopoulo lutes, hopping that the sender of the message visits my blog regularly.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

These photographs have been published in the Rembetiko Forum www.rembetiko.gr by its members alk, atastos and Κώστας Σακελλαρίου respectively.

 

 

 

ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ !!

 

Να ευχηθούμε να έχουμε όλοι μας τα απαραίτητα κουράγια γιατί κατά πως φαίνεται τα δύσκολα είναι μπροστά μας. Να μη χάσουμε τη συντροφικότητα και την κοινωνική συνοχή που μας είναι τελείως απαραίτητα για να περάσουμε τον κάβο.

Εύχομαι σε όλους τους επισκεπτες και αναγνώστες του blog, να γίνουν πραγματικότητα οι ελπίδες και οι προσδοκίες τους.

ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ !! ΥΓΕΙΑ, ΑΓΑΠΗ ΚΑΙ ΠΡΟΚΟΠΗ !!

Κιθάρες και Μαντολίνα στη σύγχρονη Ελλάδα

5ήμερο εκδηλώσεων με θεματική έκθεση κατασκευής μουσικών οργάνων, συναυλίες και διαλέξεις.

Το «Εργαστήρι Μουσικής Αγωγής και Κατασκευής Μουσικών Οργάνων» του Τμήματος Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία (ΤΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Αθηνών), σε συνεργασία με το Μουσείο Ελληνικών Λαϊκών Μουσικών Οργάνων Φοίβου Ανωγειανάκη – Κέντρο Εθνομουσικολογίας (M.Ε.Λ.Μ.Ο.Κ.Ε.), διοργανώνει θεματική έκθεση μουσικών οργάνων με θέμα «Μαντολίνα και Κιθάρες στη σύγχρονη Ελλάδα».

Θα παρουσιαστούν όργανα κατασκευασμένα από σύγχρονους οργανοποιούς, ιστορικά όργανα και φωτογραφικό υλικό καθώς και βιβλιογραφικές πηγές σχετικές με την οργανοποιία. Η έκθεση θα πλαισιωθεί από διαλέξεις και συναυλίες.

Χώρος: Κτίριο «Κωστής Παλαμάς» (Ακαδημίας 48 και Σίνα, 105 62)
Περίοδος: Τετάρτη 4 έως Κυριακή 8 Μαΐου

Υπεύθυνοι προγράμματος:
• Λάμπρος Λιάβας καθηγητής ΤΜΣ, Πανεπιστήμιο Αθηνών
• Νικόλας Τσαφταρίδης ΕΕΔΙΠ Α΄ βαθμίδας, ΤΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Αθηνών
• Πέτρος Μουστάκας Εθνομουσικολόγος M.Ε.Λ.Μ.Ο.Κ.Ε

Όσοι και όσες ενδιαφέρονται να εκθέσουν όργανα της οικογένειας του μαντολίνου (μαντολίνο, μαντόλα, μαντολοτσέλο) ή/και κιθάρες (κλασικές, ακουστικές κτλ) θα πρέπει να δηλώσουν συμμετοχή μέχρι τις 28 Φεβρουαρίου 2011. Σε περίπτωση που θα υπάρξει πρόβλημα λόγω αυξημένης συμμετοχής εκθετών θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας με προσπάθεια να υπάρξει ισορροπία ανάμεσα στις κιθάρες και στα μαντολίνα.

Δηλώσεις συμμετοχής στις διευθύνσεις nikotsaf@ecd.uoa.gr, moustakasp@yahoo.gr
Λήξη των δηλώσεων συμμετοχής: 28-2-2011

Δημήτρης Βασιλείου – Πρέβεζα

Γεννήθηκε στην Πρέβεζα το 1970.Από την ηλικία των επτά ετών άρχισε να μελετάει πιάνο, και αργότερα κιθάρα, για να καταλήξει στο αγαπημένο του όργανο το μπουζούκι (τρίχορδο). Δούλεψε ως μουσικός στη Σερβία, στην Αθήνα και στην Πρέβεζα και παράλληλα ασκούσε το επάγγελμα του επιπλοποιού.
Το 2003 δίνει κατατακτήριες εξετάσεις στο τμήμα “Λαϊκής και Παραδοσιακής Μουσικής” στην Άρτα με επιτυχία.  Επέλεξε την ειδικότητα της οργανοποιίας με καθηγητή τον Στάθη Τσόλη. Τελειώνοντας την σχολή το 2007, εγκατέλειψε την νυχτερινή δουλειά και αποφάσισε να ασχοληθεί επαγγελματικά με την οργανοποιία, παράλληλα με το επάγγελμα του επιπλοποιού.

Ο Δ. Βασιλείου στο εργαστήρι του με μια από τις λαϊκές του κιθάρες

Ως οργανοποιός έχει ασχοληθεί με τις λαϊκές και ακουστικές κιθάρες, αλλά και με άλλα όργανα όπως μπουζούκι και στεριανό λαούτο.

Στις αρχές του νέου χρόνου έχει προγραματίσει να εγκατασταθεί σε νέο χώρο στη πόλη της Πρέβεζας, ενώ παράλληλα ετοιμάζει και την δική του ιστοσελίδα στο Internet.

Στοιχεία επικοινωνίας:

Δημήτρης Βασιλείου

Περικλέους 17
48100 ΠΡΕΒΕΖΑ

Κινητό: 6945236069

email: dhvas52@yahoo.com

Ο ταμπουράς του Μακρυγιάννη και η οργανοποιία του Λεωνίδα Γαΐλα

Η βιβλιογραφία της οργανοποιίας στη χώρα μας είναι πάμπτωχη. Και δυστυχώς σε αυτό τον τομέα, κανένα ΔΝΤ δεν μπορεί να μας σώσει. Όμως τελευταία κάτι έχει αρχίσει να κινείται. Πριν από λίγο καιρό δημοσιεύτηκε το πολυαναμενόμενο βιβλίο του οργανοποιού Νίκου Φρονιμόπουλου με τίτλο «Ο ταμπουράς του Μακρυγιάννη και η οργανοποιία του Λεωνίδα Γαΐλα». Το βιβλίο αυτό του Ν. Φρονιμόπουλου είναι αποτέλεσμα μιας μακρόχρονης έρευνας πάνω στο θέμα, σε συνδυασμό με τη μακρόχρονη θητεία του στην ενεργό οργανοποιία.

Ο Λεωνίδας Γαΐλας είναι ο παλαιότερος γνωστός οργανοποιός του σύγχρονου Ελληνικού Κράτους. Τον ανακάλυψε ο Ν. Φρονιμόπουλος όταν κλήθηκε να συντηρήσει το πιο επώνυμο μουσικό όργανο της νεώτερης Ελλάδας, δηλαδή τον ταμπουρά του Στρατηγού Μακρυγιάννη, που διατηρείται στο Εθνικό & Ιστορικό Μουσείο. Λεπτομέρειες για την ενδιαφέρουσα αυτή ιστορία μπορείτε να βρείτε εδώ και εδώ και εδώ .

Η επαφή του Ν. Φρονιμόπουλου με το συγκεκριμένο όργανο και με την ιστορία του Λεωνίδα Γαΐλα, δεν σταμάτησε στη συντήρηση που του είχε αναθέσει το μουσείο. Στην ουσία τα παραπάνω αποτέλεσαν την αφορμή και την ευκαιρία για την σε βάθος μελέτη της οργανοποιίας του Λ. Γαΐλα και άρα την οργανοποιία της εποχής εκείνης. Το αποτέλεσμα αυτής της μελέτης παρουσιάζεται ανάγλυφα στο βιβλίο.

Στο πρώτο μέρος του το βιβλίο ασχολείται με το ιστορικό κομμάτι της έρευνας, στο δεύτερο μέρος γίνεται μια λεπτομερής ανάλυση της οργανοποιίας του Λεωνίδα Γαΐλα, ενώ στο τρίτο μέρος δίνεται μια λεπτομερής πρόταση για τον τρόπο κατασκευής του ταμπουρά. Δηλαδή παρουσιάζεται με μεγάλη λεπτομέρεια όλη η διαδικασία της κατασκευής, ξεκινώντας από τον σχεδιασμό και την κατασκευή του καλουπιού, μέχρι τα λούστρα. Και όλα αυτά με σχέδια, τεχνικές λεπτομέρειες και επεξηγήσεις, καθώς και 54 φωτογραφίες από όλα τα στάδια της κατασκευής, που δίνουν την ευκαιρία σε κάθε ενδιαφερόμενο να κατασκευάσει ένα πιστό αντίγραφο του συγκεκριμένου ταμπουρά. Στο τέλος του βιβλίου μάλιστα, υπάρχει και σχέδιο του οργάνου σε φυσικό μέγεθος (κλίμακα 1:1).

Μα, θα αναρωτηθεί κάποιος, τι σχέση έχουν όλα αυτά με την σύγχρονη οργανοποιία; Και όμως η σχέση είναι παραπάνω από προφανής. Ο Ν. Φρονιμόπουλος καταφέρνει τελικά να τα συνδυάζει όλα. Δίνει μια πλήρη περιγραφή του πως σκέφτεται ένας οργανοποιός για τον σχεδιασμό ενός οργάνου και επίσης δίνει όλες τις τεχνικές λεπτομέρειες της κατασκευής του, από την αρχή μέχρι το τέλος. Μάλιστα για τον προσεκτικό και ενδιαφερόμενο αναγνώστη, μέσα στο βιβλίο παρουσιάζονται αρκετά «μυστικά» της καλλιτεχνικής οργανοποιίας. Μιλάμε για πραγματικά μικρά ή μεγαλύτερα μυστικά που συνήθως δεν συζητούνται καθόλου, που όμως έχουν μεγάλη σημασία και είναι ισχυρά τόσο για την παλαιότερη όσο και για την σύγχρονη οργανοποιία. Για παράδειγμα γίνεται αναφορά στο σημαντικό στάδιο του εμποτισμού των ξύλων, κάτι που δίνει επιπλέον προστασία στα όργανα και εγγυάται την μακρόχρονη ζωή τους. Επίσης δίνεται η συνταγή για την προετοιμασία των φυσικών λούστρων που προτείνονται για το συγκεκριμένο όργανο. Η ίδια συνταγή θα μπορούσε να εφαρμοστεί σε οποιοδήποτε σύγχρονο όργανο ποιότητας. Και αρκετά ακόμα που δεν είναι δυνατό να αναφερθούν στο σύντομο αυτό σημείωμα.

Σίγουρα το συγκεκριμένο βιβλίο δεν είναι ένα τυπικό «εγχειρίδιο οργανοποιίας». Όμως αυτό δεν του στερεί καθόλου τον τίτλο του βιβλίου αναφοράς. Το αντίθετο μάλιστα. Νομίζω ότι θα πρέπει να κοσμεί την βιβλιοθήκη κάθε οργανοποιού, ερασιτέχνη ή επαγγελματία, κάθε μουσικού, αλλά και γενικότερα κάθε φιλότεχνου ή φιλόμουσου.

Το βιβλίο διατίθεται από το πωλητήριο του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου ( Παλαιά Βουλή) και από το βιβλιοπωλείο «Δωδώνη». Μπορείτε επίσης να το προμηθευτείτε κατευθείαν από τον ίδιο τον οργανοποιό-συγγραφέα (Email: fronik@otenet.gr ).

Η διεύθυνση του blog που διατηρεί ο Νίκος Φρονιμόπουλος είναι http://fronik.wordpress.com/

Οργανοποιοί στο Ρέθυμνο της Κρήτης – Μια επίσκεψη

Τις προηγούμενες ημέρες βρέθηκα στο Ρέθυμνο της Κρήτης για οικογενειακούς λόγους. Ήταν λοιπόν μια καλή ευκαιρία να γνωρίσω τους Ρεθυμνιώτες οργανοποιούς. Με μια μικρή επίσκεψη και λίγη κουβέντα με καθένα από τους τέσσερις που τελικά είχα την ευκαιρία να επισκεφθώ, νομίζω ότι πήρα μια καλή γεύση από τις οργανοκατασκευές στην πόλη αυτή της Κρήτης με την μεγάλη παράδοση στην κατασκευή της λύρας. Τους αναφέρω αλφαβητικά.

 

Μανώλης Κατσαντώνης

Βάρδα Καλέργη 38, Ρέθυμνο

Τηλέφωνο: 2831029043

Ο Μανώλης Κατσαντώνης ξεκίνησε πριν από πολλά χρόνια να κατασκευάζει όργανα από προσωπικό μεράκι. Σήμερα εκτός από κρητικές λύρες και λαούτα, κατασκευάζει και πολλά άλλα λαϊκά και παραδοσιακά όργανα, όπως μαντολίνα, κιθάρες, μπαγλαμάδες, τζουράδες και μπουζούκια. Κατά καιρούς πειραματίζεται με αρχαία όργανα καθώς και με “υβρίδια” όργανα δική του σχεδίασης και κατασκευής.

Το εργαστηριό του είναι στην πολυσύχναστη από τουρίστες οδό Βάρδα Καλέργη 38, στην παλαιά πόλη του Ρεθύμνου.

Ο Μανώλης Κατσαντώνης

 

Μανώλης Κεραμιανάκης

Μελισσινού 15, Ρέθυμνο

Ο Μανώλης Κεραμιανάκης έχει και αυτός το εργαστήριό του στην παλαιά πόλη του Ρεθύμνου, στην οδό Μελισσινού 15. Ασχολείται αποκλειστικά με την κατασκευή λαούτων. Μάλιστα έχει βρει ένα δικό του τρόπο να δένει τους μπερντέδες. Στη θέση του κάθε μπερντέ κάνει μια μικρή διαμπερή τρύπα στο μπράτσο κάτω από την ταστιέρα, μέσα από την οποία περνά τη μεσινέζα. Έτσι το πίσω μέρος του μπράτσου παραμένει ελεύθερο και δεν εμποδίζεται το χέρι να γλυστρά γρήγορα στο μπράτσο.

Ο Μανώλης Κεραμιανάκης

 

Γιώργος Παπαλεξάκης

Δημακοπούλου 6, Ρέθυμνο

Τηλέφωνο: 2831050842

Ο Γιώργος Παπαλεξάκης κατασκευάζει κυρίως κρητικές λύρες. Το εργαστήριό του βρίσκεται στη θέση που ήταν το εργαστήριο του θρυλικού κατασκευαστή λύρας Μανώλη Σταγάκη, στην οδό Δημακοπούλου 6, κοντά στην Μεγάλη Πόρτα της παλαιάς πόλης του Ρεθύμνου.

Συνήθως στο εργαστήριο στη οδό Δημακοπούλου βρίσκεται ο γυιός του Νίκος ο οποίος εκτός από την τέχνη του οργανοποιού που μαθαίνει από τον πατέρα του, είναι και μουσικός (λαουτιέρης). Ο Γιώργος Παπαλεξάκης μαζί με τον άλλο του γυιό, συνήθως βρίσκεται στο δεύτερο εργαστήριο στο χωριό Ατσιπόπουλο στα περίχωρα του Ρεθύμνου. Στο Ατσιπόπουλο υπάρχουν τα ηλεκτρικά εργαλεία του εργαστηρίου (κορδέλα κτλ) και γίνονται οι περισσότερες κατασκευαστικές  εργασίες στα όργανα. Στο εργαστήριο στο Ρέθυμνο γίνονται τα λούστρα και οι πωλήσεις των οργάνων.

Γιώργος & Νίκος Παπαλεξάκης (από καρτ-ποσταλ που κυκλοφορεί στο Ρέθυμνο)

 

Μανώλης Σταγάκης

Χατζημιχάλη Γιάνναρη 45, Ρέθυμνο

Τηλέφωνο: 2831030831

Ο Μανώλης Σταγάκης είναι εγγονός του θρυλικού γερό-Μανώλη Σταγάκη που μαζί με τον Γιάννη Παπαδάκη ή Καρεκλά έδωσε στην κρητική λύρα την σημερινή της μορφή (δανείστηκαν αρκετά από χαρακτηριστικά του βιολιού και του μαντολίνου), δίνοντας έτσι  μεγαλύτερες μουσικές δυνατότητες. Ο γερο-Μανώλης Σταγάκης πέθανε το 2006 σε ηλικία 92 ετών αφού πρώτα είχε διδάξει την τέχνη της οργανοποιίας, στους δύο του γυιούς, Μιχάλη και Γιάννη. Ο Μιχάλης Σταγάκης ήταν ο συνεχιστής του εργαστηρίου αφού από τη δεκαετία του  ‘70 δούλευε μαζί με τον πατέρα του. Δυστυχώς πέθανε και αυτός πολύ νωρίς το 1995 και έτσι το οργανοποιείο των Σταγάκηδων έκλεισε για μερικά χρόνια.

Ο νεαρός Μανώλης Σταγάκης (είναι 28 ετών) είναι γυιός του Μιχάλη Σταγάκη και στην ουσία μεγάλωσε ανάμεσα στα όργανα που κατασκεύαζε ο παππούς του, ο πατέρας του και ο θείος του. Αφού ολοκλήρωσε τις σπουδές του και πήρε το πτυχίο του (σχετικά με την Γεωπονία), το κρέμασε στο τοίχο του εργαστηρίου του και άρχισε και αυτός να κατασκευάζει λύρες με την μέθοδο που γνώριζαν πολύ καλά οι πρόγονοί του. Ως οργανοποιός ασχολείται αποκλειστικά με την κατασκευή της λύρας. Αρχικά το εργαστήριό του το δημιούργησε στο χωριό Καστελλάκια του Ρεθύμνου. Όμως πρίν λίγες ημέρες άνοιξε ένα νέο σύγχρονο εργαστήριο μέσα στην πόλη του Ρεθύμνου, στην οδό Χατζημιχάλη Γιάνναρη 45. Το νέο καλαίσθητο εργαστήριο  λειτουργεί και ως χώρος πολλαπλών χρήσεων, εκθετήριο και κατάστημα πώλησης τόσο των δικών του όσο και πολλών άλλων οργάνων.  Επίσης ο χώρος, μπορεί να θεωρηθεί και ως μουσείο της οικογένειας Σταγάκη, αφού σε περίοπτη θέση εκτίθεται ο παλαιός εργαστηριακός πάγκος του παππού, διάφορα παλαιά εργαλεία, καθώς και φωτογραφίες από την ιστορία των Σταγάκηδων.

Ο Μανώλης Σταγάκης